«ΛΘ’ ΠΑΤΡΙΑ» στη Ράχη Πιερίας: Ένα τριήμερο αφιερωμένο στο Νεοελληνικό Φως, την Ιστορία & τον Πολιτισμό

 

Οι καθιερωμένες εκδηλώσεις προς τιμήν του Αγίου Αποστόλου & Ευαγγελιστή Λουκά προσέλκυσαν πλήθος επισκεπτών

Με ανεξίτηλο το αποτύπωμα της επιστημονικής γνώσης, της θρησκευτικής παράδοσης και με την συμμετοχή καταξιωμένων καλλιτεχνών στο μουσικό σκέλος του θεσμού, ολοκληρώθηκαν στη Ράχη Πιερίας τα «ΛΘ’ ΠΑΤΡΙΑ», τα οποία φέτος έστρεψαν τα φώτα στο «Νεοελληνικὸν Φως: Πρόσωπα - Αρχές - Αξίες του νέου Ελληνισμού». Οι εκδηλώσεις διοργανώθηκαν από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Ράχης Πιερίας «ΤΑ ΠΑΤΡΙΑ» (16 έως 19 Οκτωβρίου), με επίκεντρο την πανήγυρη προς τιμήν του προστάτη του χωριού, Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά, ενώ συνδιοργανώθηκαν από τον Δήμο Κατερίνης, σε συνεργασία με την Περιφερειακή Ενότητα και το Επιμελητήριο Πιερίας.

Η αυλαία των εκδηλώσεων & το επιστημονικό συνέδριο

Η αυλαία άνοιξε το απόγευμα της Παρασκευής 16 Οκτωβρίου στην κατάμεστη νέα αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου, με την προβολή της πολυσυζητημένης ιστορικής ταινίας «Καποδίστριας», σε σενάριο και σκηνοθεσία του Γιάννη Σμαραγδή. Το απόγευμα του Σαββάτου τελέσθηκε ο Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός προεξάρχοντος του Αρχιμανδρίτη π. Σεβαστιανού και το πρωί της Κυριακής, στον Ιερό Ναό Αγίου Λουκά, ο Όρθρος και η Πανηγυρική Θεία Λειτουργία, στην οποία χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γέρων Καισαρείας, Υπέρτιμος και Έξαρχος Γης Μελαίνης κ. Θεοφύλακτος.

Το διήμερο 17 και 18 Οκτωβρίου, στο Πνευματικό Κέντρο των «ΠΑΤΡΙΩΝ», πραγματοποιήθηκε το ΚΖ’ Επιστημονικό Συνέδριο. Πρόεδροι των τριών συνολικά συνεδριών διετέλεσαν διαδοχικά ο δημοσιογράφος Νικόλαος Κούρτης, ο συγγραφέας - δάσκαλος Μέλιος Πίτσιας και ο φιλόλογος Κωνσταντίνος Ντούρος. Εισηγήσεις πραγματοποίησαν ο Δρ. Ιστορίας Δημήτριος Μεταλληνός με θέμα «Οι Δουλείες του Γένους (Τουρκοκρατία – Φραγκοκρατία)», ο ομότιμος καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ Μιχαὴλ Τρίτος με θέμα «Το μεγαλείο της προσωπικότητος του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού», ο Δρ. Ιστορίας της Τέχνης της Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ. Νικόλαος Γραίκος με θέμα «Ο Φώτης Κόντογλου και η εκκλησιαστική ζωγραφική στην Ελλάδα τον 20ο αι.», ο μόνιμος επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου Ευστράτιος Παπάνης με θέμα «Καποδίστριας και συλλογικὴ ταυτότητα: Η ψυχοκοινωνικὴ συγκρότηση του Έλληνα πολίτη μετά την Επανάσταση. Από την κοινωνία του ξεσηκωμού στη θεσμική κοινωνία», η καθηγήτρια Αντωνία Βουλγαράκη με θέμα «Νεοελληνικὴ συνείδηση και λογοτεχνία. Λαός και Γένος στο έργο των: Σολωμού - Παλαμά - Παπαδιαμάντη - Μωραϊτίδη», καθώς και ο π. Ευάγγελος Παπανικολάου με θέμα «Το «θαύμα» της ενσωμάτωσης των προσφύγων της Μικράς Ασίας στον εθνικό κορμό».

Ο πρόεδρος του συλλόγου

Όπως σημείωσε μεταξύ άλλων στον χαιρετισμό του, ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ράχης, Δημήτρης Ντούρος: «[...] Ο νεοελληνικός κόσμος δεν αποτελεί μία απλή γεωγραφική σύμπτωση, αλλά μια ζωντανή, αδιάσπαστη, πνευματική και πολιτισμική συνέχεια. Η σύνδεση του αρχαίου κάλλους και της βυζαντινής πνευματικότητας με το παρόν αποκαλύπτεται μέσα από χειροπιαστά στοιχεία της γλώσσας, της τέχνης, της λογοτεχνίας και της καθημερινής συνείδησης, όπως πολύ παραστατικά παρέθεσαν τα δύο προηγούμενα συνέδρια. Η νεοελληνική ιστορία, πέρα από τις μεγάλες προετοιμασίες της, είναι γεμάτη από στιγμές εθνικής ανάταξης, πνευματικής πρωτοπορίας και παγκόσμιων επιτυχιών.

Από την ίδρυση του ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα, οι πιο φωτεινές στιγμές αποτυπώνονται στους αγώνες για την κοινωνική στήριξη και την ελευθερία, στα γράμματα, στις επιστήμες, αλλά ακόμα και στα πνευματικά. Η κορυφαία στιγμή της νεότερης ιστορίας μας, όπου ένας υπόδουλος λαός κατάφερε να αποδυναμώσει τον οθωμανικό ζυγό κερδίζοντας τον σεβασμό του παγκόσμιου κινήματος του φιλελληνισμού, υπήρξε η Ελληνική Επανάσταση του 1821. Το 1940 υπήρξε η καθολική άρνηση του ελληνικού λαού στις μαρτότυξες επιδιώξεις επιδόξων κατακτητών, μουκέτησε τα έσημα των συμμάχων. Η παγκόσμια αναγνώριση της ελληνικής ποίησης με το Νόμπελ στον Γιώργο Σεφέρη και Οδυσσέα Ελύτη, οι οποίοι μετέφρασαν το ελληνικό φως και την ιστορία σε παγκόσμιο πνευματικό κτήμα.

Η ελληνική μουσική υποσταυρόμενα κύριος του Χατζιδάκη και του Θεοδωράκη ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα. Ο Μάνος Χατζιδάκης κέρδισε Ευρωπαϊκό Όσκαρ το 1961 για τα παιδιά του Πειραιά, ενώ ο Μίκης Θεοδωράκης ένωσε την ποίηση με τον λαϊκό ρυθμό κάνοντας τον Ζορμπά παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας. Ο Έλληνας γιατρός Γεώργιος Παπανικολάου, που εφεύρε την κυτταρολογική μέθοδο διάγνωσης του καρκίνου της μήτρας, σώζοντας εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο και αποτελώντας έναν από τους μεγαλύτερους ευεργέτες της ανθρωπότητας.

Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, ένας από τους κορυφαίους μαθηματικούς παγκοσμίως, με σημαντική συνεισφορά στη θερμοδυναμική και τη μαθηματική ανάλυση, ο οποίος υπήρξε επιστημονικός συνομιλητής και φίλος του Άλμπερτ Αϊνστάιν. Η ιδιοπροσωπία όμως του νεοελληνισμού στηρίζεται στη μοναδική οργανική σύζευξη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και του χριστιανισμού. Ο ρόλος της ορθόδοξης πίστης στην πνευματική αναγέννηση του ελληνισμού υπήρξε καθοριστικός, καθώς λειτούργησε ως η κινητήριος δύναμη που διέσωσε την εθνική συνείδηση, γεφύρωσε το βυζαντινό παρελθόν με τη νεότερη εποχή και τροφοδότησε τον απελευθερωτικό αγώνα με ένα βαθύ πνευματικό περιεχόμενο.

Η ορθοδοξία δεν προέκυψε ως ένα απλό θρησκευτικό δόγμα, αλλά ως ένα συνολικός τρόπος ζωής, το ήθος της κοινότητας, ο οποίος κράτησε τον ελληνισμό όρθιο στους σκοτεινούς αιώνες της τουρκοκρατίας και πρωτοστάτησε στην πνευματική του αφύπνιση. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, η εκκλησία παρέμεινε ο μοναδικός θεσμός που μπορούσε να οργανώσει την επιβίωση. Τα εκκλησιαστικά λειτουργικά βιβλία, ψαλτήρι και οκτώιχος, αποτελέσαν τα πρώτα αναγνωστικά για γενιές Ελλήνων. Μέσα από τη γλώσσα των ευαγγελίων και της βυζαντινής υμνογραφίας, οι υπόδουλοι Έλληνες διατήρησαν την επαφή τους με την υψηλή ελληνική γλώσσα.

Η πνευματική αναγέννηση προετοιμάστηκε από λόγιους και μοναχούς, προσωπικότητες όπως ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, και τον οποίο θα μας μιλήσει λεπτομερέστερα ο Πάγιος τρίτος καθηγητής μας, όργωσαν την Ελλάδα ιδρύοντας εκατοντάδες σχολεία, συνδέοντας την πίστη με την ανάγκη μάθησης των ελληνικών γραμμάτων. Κατά την τουρκοκρατία, η συνείδηση του Ρωμιού, του ορθόδοξου πολίτη της Ανατολής διατήρησε ζωντανή τη μνήμη της βυζαντινής αυτοκρατορίας […] αυτή η βυζαντινή κληρονομιά ενώθηκε φυσικά με την ανακάλυψη της αρχαιότητας, δημιουργώντας τη σύνθετη ταυτότητα του νεοελληνισμού.

Η πνευματική αναγέννηση δεν βασίστηκε μόνο σε βιβλία, αλλά σε βιώματα, γύρω από την ενορία και τα νέα οργανώθηκε η κοινωνική και οικονομική ζωή των Ελλήνων. Αυτό καλλιέργησε το πνεύμα της ελληνικότητας και της συλλογικότητας, το «εμείς» του Μακρυγιάννη […]Η ορθοδοξία ταυτίστηκε απόλυτα με το αίτημα της ελευθερίας. Η φράση «για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία» δεν ήταν απλώς ένα σύνθημα, αλλά η βαθιά επίγνωση ότι η όποια αγώνας ήταν ιερός.

Ανώτεροι και κατώτεροι κληρικοί, από τον πατριάρχη Γρηγόριο τον Ε' και τους παλιούς παρδών Γερμανό, έδωσαν την πρώτη γραμμή της θυσίας, σφραγίζοντας με το αίμα τους τη γέννηση του νέου ελληνικού κράτους. Η ορθόδοξη πίστη λειτούργησε ως το κιβώτιο μέσα στο οποίο διασώθηκαν τα συστατικά στοιχεία του ελληνισμού, επιτρέποντάς του να αναγεννηθεί πνευματικά και να παρουσιαστεί στον σύγχρονο κόσμο, όχι ως ένα νέο τεχνητό έθνος, αλλά ως ομώνυμος κληρονόμος μιας τρισχιλιετούς πνευματικής πορείας. Σ' αυτόν τον νεοελληνικό κόσμο με τα τόσα επιτεύγματά του, στην Ελλάδα που παρά τις εγγενείς αδυναμίες της διαθέτει και διέχει φως πνευματικό, θα μας ξεναγήσουν σήμερα και αύριο οι επιτήσιοι συνδεδεμένοι μάρτυρές μας, τους οποίους και ευχαριστούμε προκαταβολικά».

Ο Δημήτρης Υφαντής & η Καίτη Κουλιά στη μουσική σκηνή των Πατρίων

Το βράδυ του Σαββάτου, η μουσικοχορευτική παράσταση-συναυλία με τίτλο «ΗΧΗΣΤΕ» αφηγήθηκε μέρος της ιστορίας της ελληνικής μουσικής παράδοσης, μέσα από τα διαφορετικά στάδια, τις διαδρομές και τις εκφάνσεις της στον αγροτικό και αστικό χώρο. Στο τραγούδι βρέθηκαν ο Δημήτρης Υφαντής και η Καίτη Κουλιά, με συνοδοιπόρους επί σκηνής τους μουσικούς Γιώργο Ματθαίου στο λαούτο, Γιάννη Πούλιο στο βιολί, Νίκο Μούτσελο στη γκάιντα, Μανούσο Κλαπάκη στα κρουστά, Γιώργο Κωτσίνη στο κλαρίνο, Στάθη Σαββίδη στο μπουζούκι και την κιθάρα, και Γιώργο Αναστασόπουλο στο πιάνο. Η μαραθώνια αυτή μουσική παράσταση προσέφερε στο κοινό ένα αυθεντικό γλέντι γεμάτο ρυθμό, τραγούδι και χορό. Η ιδέα και η καλλιτεχνική διεύθυνση ανήκαν έφερε την υπογραφή του Γιώργου Κωτσίνη, τη διδασκαλία των χορών επιμελήθηκε ο Μιχάλης Μπύρος, ενώ την αφήγηση  ο Βασίλης Κατσαμάγκας. Η  παραγωγή ήταν του Πολιτιστικού Συλλόγου Ράχης Πιερίας «ΤΑ ΠΑΤΡΙΑ».

Χορός & μουσική στον επίλογο

Οι εκδηλώσεις κορυφώθηκαν την Κυριακή με παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια από τον Πολιτιστικὸ Σύλλογο Μεταμόρφωσης Χαλκιδικής, το Κέντρο Λαογραφικών Ερευνών Λάρισας (ΚΕΛΕ) και τον Μορφωτικό Πολιτιστικό Σύλλογο Δίου «Ο ΟΛΥΜΠΙΟΣ ΖΕΥΣ». Η αυλαία έκλεισε με μια μεγάλη μουσική βραδιά με πρωταγωνιστές τους Μανώλη Παπαγεωργίου στο κλαρίνο, Γιάννη Κουσουλάκη στο βιολί και την τρομπέτα, Νίκος Μπίνια στα κρουστά, Σάκη Καστανάρα στο λαούτο, Στέλιο Χαλάτση στο τραγούδι και Θεοδώρα Καραδήμου στο τραγούδι.

Η έκθεση των Πατρίων

Κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων λειτούργησε η έκθεση με θέμα «Όταν η Ιστορία γίνεται Εικόνα: Το έπος του 1821 μέσα από το ελληνικό βίωμα και το ευρωπαϊκό όραμα», με αντίγραφα έργων του Παναγιώτη Ζωγράφου και αναπαραγωγές λιθογραφιών του Γερμανού ζωγράφου Peter von Hess.

Παρουσίες

Στις εκδηλώσεις παρέστησαν οι βουλευτές Πιερίας Ξενοφών Μπαραλιάκος, Άννα Μάνη – Παπαδημητρίου, Κομνηνός Δελβερούδης, ο Δήμαρχος Κατερίνης Ιωάννης Ντούμος, ο Γ.Γ. Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης του Υπουργείου Εσωτερικών Σάββας Χιονίδης, η Αντιπεριφερειάρχης ΠΕ Πιερίας Σοφία Μαυρίδου, εκπρόσωπος του βουλευτή Σπύρου Κουλκουδίνα, οι αντιδήμαρχοι Κατερίνης Ελίνα Διαμαντοπούλου και Μιχάλης Γεωργιάδης, καθώς και ιερείς, περιφερειακοί και δημοτικοί σύμβουλοι, εκπρόσωποι τοπικών αρχών, φορέων και συλλόγων.

Επισυνάπτεται σχόλιο για τα Πάτρια του Ευστράτιου Παπάνη Επίκουρου Καθηγητή Πανεπιστημίου Αιγαίου:

https://katerini.gr/?p=74404