Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1297: Ο Φραγκίσκος Γκριμάλντι (François Grimaldi), γνωστός ως «Malizia», καταλαμβάνει τον βράχο του Μονακό με ένα τέχνασμα που θα μείνει θρυλικό: μεταμφιέζεται σε μοναχό, ζητά καταφύγιο στο φρούριο και, μόλις περνά τις πύλες, επιτρέπει στους άνδρες του να εισβάλουν και να κυριεύσουν την οχύρωση. 

1438: Αρχίζει στη Φεράρα της Ιταλίας η ομώνυμη σύνοδος των Εκκλησιών της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης, με στόχο την άρση του Σχίσματος του 1054. 

1889: Ο Γερμανοαμερικανός εφευρέτης Χέρμαν Χόλεριθ κατοχυρώνει στις ΗΠΑ την πατέντα «Art of Compiling Statistics»,

περιγράφοντας τη μέθοδο καταγραφής δεδομένων σε διάτρητες κάρτες και την ηλεκτρομηχανική καταμέτρησή τους με μετρητές. Η καινοτομία αυτή θεωρείται ορόσημο για τη μηχανοποίηση της στατιστικής επεξεργασίας και θα αξιοποιηθεί λίγο αργότερα στην απογραφή των ΗΠΑ του 1890, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σύγχρονη επεξεργασία δεδομένων.

1895: Συλλαλητήριο διοργανώνεται στο Πεδίο του Άρεως κατά της βαριάς φορολογίας των ακινήτων, που επέβαλε η κυβέρνηση Τρικούπη.

1912: Ιδρύεται στη Νότιο Αφρική το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο, που θα παίξει τον καθοριστικότερο ρόλο στην ανατροπή του απαρτχάιντ.

1918: Ο Αμερικανός πρόεδρος Γούντροου Ουίλσον παρουσιάζει στο Κογκρέσο τα «Δεκατέσσερα σημεία», ένα πλαίσιο αρχών για τον τερματισμό του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τη μεταπολεμική τάξη, με έμφαση στην ανοιχτή διπλωματία, την ελευθερία των θαλασσών, τον περιορισμό των εξοπλισμών, πιο «δίκαιες» ρυθμίσεις σε αποικιακές διεκδικήσεις και την αυτοδιάθεση λαών, καταλήγοντας στην πρόταση για τη δημιουργία μιας διεθνούς οργάνωσης που θα εξελιχθεί στην Κοινωνία των Εθνών.

1935: Ο μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος αποθεώνεται στη Φλωρεντία, όπου διευθύνει τη Συμφωνική Ορχήστρα του Ωδείου Αθηνών.

1940: Στη Μεγάλη Βρετανία τίθεται σε εφαρμογή η διανομή τροφίμων με δελτία, με τα πρώτα προϊόντα που μπαίνουν σε περιορισμό το μπέικον (και το ζαμπόν), το βούτυρο και η ζάχαρη. Το σύστημα λειτουργεί με βιβλιάρια δελτίων και κουπόνια για κάθε πολίτη, υπό την εποπτεία του Ministry of Food, ως μέτρο αντιμετώπισης των ελλείψεων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και πιο «δίκαιης» κατανομής, ενώ στη συνέχεια επεκτείνεται σταδιακά και σε άλλα βασικά είδη.

1942: Μεγάλη απεργία αναπήρων στην κατεχόμενη Αθήνα.

1958: Εγκαινιάζεται το ανακαινισμένο θέατρο Ολύμπια, επί της οδού Ακαδημίας, έδρα της Λυρικής Σκηνής μέχρι το 2017. Πρώτη παράσταση, η «Αΐντα» του Τζουζέπε Βέρντι.

1961: Εγκαινιάζεται το κλειστό γήπεδο 1.500 θέσεων της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, γνωστό και ως Τάφος του Ινδού.

1962: Στην Ολλανδία σημειώνεται το σιδηροδρομικό δυστύχημα του Χάρμελεν, όταν δύο επιβατικές αμαξοστοιχίες συγκρούονται σχεδόν μετωπικά κοντά σε σιδηροδρομικό κόμβο, μέσα σε πυκνή ομίχλη, αφού ένας μηχανοδηγός περνά σήμα «στοπ». Ο απολογισμός είναι 93 νεκροί και δεκάδες τραυματίες, στη χειρότερη σιδηροδρομική τραγωδία στην ιστορία της χώρας, ενώ το σοκ οδηγεί τα επόμενα χρόνια σε ενίσχυση των συστημάτων ασφαλείας, όπως η εγκατάσταση αυτόματης προστασίας συρμών (ATB).

1963: Τα αριστούργημα του Λεονάρντο ντα Βίντσι, Μόνα Λίζα, εκτίθεται για πρώτη φορά στην Αμερική, στην Ουάσιγκτον. Υπολογίζεται ότι, πάνω από 500.000 Αμερικανοί πήγαν σε τρεις μόνο μέρες να δουν τον πίνακα. Ο πίνακας μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου πάνω από 1.000.000 άνθρωποι είχαν την ευκαιρία να τη θαυμάσουν.

1968: Βυθίζεται στη βόρεια Αδριατική το ελληνικό φορτηγό πλοίο «Πελταστής», σε θαλασσοταραχή κοντά στο νησί Κρκ (περιοχή Šilo–Klimno), με απώλειες στο πλήρωμα οκτώ ανδρών, σε ένα ναυάγιο που αργότερα έγινε γνωστό διεθνώς και ως δημοφιλές σημείο κατάδυσης.

1973: Αρχίζει η δίκη για το σκάνδαλο Watergate. Επτά κατηγορούμενοι κάθονται στο εδώλιο για τη διάρρηξη στα γραφεία του Δημοκρατικού Κόμματος στο κτίριο με το όνομα Γουότεργκεϊτ.

1991: Νεκρός πέφτει ο εκπαιδευτικός, Νίκος Τεμπονέρας, σε συμπλοκές σχολικών και εξωσχολικών σε Λύκειο της Πάτρας, κατά τη διάρκεια μαθητικών κινητοποιήσεων. Για τη δολοφονία δικάστηκε ο Γιάννης Καλαμπόκας που αποφυλακίστηκε επτά χρόνια μετά.

1992: Ο Νίκος Γκάλης αναδεικνύεται ως ο 6ος καλύτερος Ευρωπαίος μπασκετμπολίστας όλων των εποχών σε δημοψήφισμα του περιοδικού «FIBA Basketball Magazine» με 251 ψήφους.

1994: Ο Ρώσος κοσμοναύτης, Βαλέρι Πολυάκοφ, από το Soyuz TM-18 μεταβαίνει στον διαστημικό σταθμό Mir. Θα μείνει στον διαστημικό σταθμό μέχρι τις 22 Μαρτίου 1995, κάνοντας ρεκόρ με 437 ημέρες στο διάστημα.

1996: Πεθαίνει ο Φρανσουά Μιτεράν, που διετέλεσε πρόεδρος της Γαλλίας την περίοδο 1981-1995.

2015: Παραδίδεται εθελοντικά στην Αστυνομία στο Σαρλβίλ-Μεζιέρ ο 18χρονος Χαμίντ Μουράντ, ύποπτος για την επίθεση στα γραφεία του περιοδικού Charlie Hebdo.

2021: Το Twitter αναστέλλει τον λογαριασμό του Ντόναλντ Τραμπ (@realDonaldTrump), επικαλούμενο «τον κίνδυνο περαιτέρω υποκίνησης της βίας», μετά από αξιολόγηση των τελευταίων αναρτήσεών του και του πλαισίου μέσα στο οποίο αυτές ερμηνεύονταν, στον απόηχο της εισβολής στο Καπιτώλιο. Η απόφαση γίνεται παγκόσμιο σημείο αναφοράς για τη συζήτηση γύρω από τα όρια της πολιτικής ρητορικής στις πλατφόρμες και τη δύναμη των social media στη δημόσια σφαίρα.

Γεννήσεις

1935 – Έλβις Πρίσλεϊ (Elvis Presley), Αμερικανός τραγουδιστής και ηθοποιός, ο «βασιλιάς του ροκ εν ρολ» που άλλαξε την ποπ κουλτούρα του 20ού αιώνα. Συνδύασε rhythm and blues, κάντρι και γκόσπελ σε έναν εκρηκτικό ήχο και σκηνική παρουσία που προκάλεσε υστερία και αντιδράσεις. Επιτυχίες όπως το «Heartbreak Hotel» και το «Jailhouse Rock» τον καθιέρωσαν παγκοσμίως, ενώ η επίδρασή του στη μουσική, τη μόδα και την εικόνα του σταρ παραμένει τεράστια.

1942 – Στήβεν Χώκινγκ (Stephen Hawking), Άγγλος θεωρητικός φυσικός και συγγραφέας, από τις πιο εμβληματικές μορφές της σύγχρονης επιστήμης. Συνέβαλε καθοριστικά στην κοσμολογία και τη φυσική των μαύρων τρυπών, με γνωστότερη την πρόβλεψη της «ακτινοβολίας Χώκινγκ». Παρά τη διάγνωση με ALS σε νεαρή ηλικία, συνέχισε για δεκαετίες την ερευνητική του δουλειά και έγινε παγκόσμιο σύμβολο επιμονής. Με το «Το χρονικό του χρόνου» έκανε την επιστήμη προσιτή σε εκατομμύρια αναγνώστες.

2016 – Ντέιβιντ Μπόουι (David Bowie), Βρετανός τραγουδιστής, συνθέτης και περφόρμερ, από τις πιο επιδραστικές μορφές της ποπ και ροκ μουσικής. Ανανεώθηκε διαρκώς μέσα από alter egos όπως ο Ziggy Stardust, ενώ άλμπουμ όπως τα «The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars» και «Heroes» θεωρούνται ορόσημα. Με το «Blackstar», που κυκλοφόρησε λίγο πριν τον θάνατό του, άφησε ένα συγκλονιστικό καλλιτεχνικό αντίο.

Θάνατοι

1642 – Γαλιλαίος Γαλιλέι (Galileo Galilei), Ιταλός αστρονόμος, φυσικός και πρωτοπόρος της επιστημονικής μεθόδου. Με τις τηλεσκοπικές παρατηρήσεις του επιβεβαίωσε κρίσιμα στοιχεία του ηλιοκεντρικού μοντέλου, ανακαλύπτοντας τους δορυφόρους του Δία και τις φάσεις της Αφροδίτης. Το έργο του στη μηχανική και στην παρατήρηση άλλαξε τον τρόπο που κατανοούμε τη φύση. Η σύγκρουσή του με την Καθολική Εκκλησία και ο κατ’ οίκον περιορισμός του τον κατέστησαν διαχρονικό σύμβολο της ελευθερίας της επιστημονικής σκέψης.

1944 – Ναπολέων Λαπαθιώτης, Έλληνας ποιητής, από τις πιο ιδιότυπες και ευαίσθητες φωνές της νεοελληνικής ποίησης. Κινήθηκε ανάμεσα στον συμβολισμό και την αστική μελαγχολία, με γραφή μουσική, εσωτερική και τολμηρή. Στα χρόνια της Κατοχής βρέθηκε σε απόλυτη ένδεια και ψυχική εξάντληση και αυτοκτόνησε στην Αθήνα τη νύχτα 7 προς 8 Ιανουαρίου 1944, γεγονός που σφράγισε τον μύθο γύρω από τη ζωή και το έργο του.

1991 – Νίκος Τεμπονέρας, Έλληνας μαθηματικός και καθηγητής, σύμβολο του εκπαιδευτικού κινήματος και της κοινωνικής έντασης της εποχής. Δολοφονήθηκε στην Πάτρα στις 9 Ιανουαρίου 1991, κατά τη διάρκεια συγκρούσεων που συνδέονταν με τις μαθητικές καταλήψεις, γεγονός που προκάλεσε πανελλαδικό σοκ και μαζικές κινητοποιήσεις. Η υπόθεσή του έγινε σημείο αναφοράς για τη βία στον δημόσιο χώρο και για τη μνήμη των αγώνων στην παιδεία.

Εορτολόγιο

Αγάθων
Βασίλισσα
Κέλσιος, Κέλσια, Κέλσα, Κέλση
Δομινίκη, Δομνίκα, Δομνίκη
Δομήνικος
Παρθένα, Έλσα, Έλση, Νένα