Βόρεια Πιερία :Χωράφια στη θάλασσα

«Σπαρμένος» Θερμαϊκός, δίχτυα στον αέρα και βαρέλια στοιχισμένα σαν σε παρέλαση, οι Μακεδόνες κι η θρυλική Ολυμπιάδα, Βυζαντινοί επίσκοποι κι ο Αλέξης Ζορμπάς. Πώς μπορούν να συνδέονται όλα αυτά μαζί; Στη Βόρεια Πιερία ανακαλύπτεις την απάντηση.

«Νταλιάνι», παραδοσιακός τρόπος ψαρέματος στο Δέλτα του Αλιάκμονα

Στη βόρεια Πιερία η ζωή και το τοπίο διαμορφώνονται εν πολλοίς από τον Αλιάκμονα και τον Θερμαϊκό. Το γιατί και το πώς το βλέπεις στρέφοντας το βλέμμα στο παραλιακό μέτωπο: η θάλασσα είναι αυτή που τροφοδοτούσε πάντα την περιοχή, είτε στα χρόνια τα αρχαία με το εμπορικό λιμάνι της Πύδνας είτε και τώρα με τις αλυκές του Κίτρους και τις θαλασσοκαλλιέργειες που αποδίδουν τα καλύτερα μύδια στην Ελλάδα.



Ενα Δέλτα, το Α και το Ω
Αξίζει να το σημειώσεις: οι μυδοκαλλιέργειες από τον Μακρύγιαλο μέχρι και την ευρύτερη περιοχή
του Δέλτα του Αλιάκμονα, αποδίδουν 90% της ετήσιας παραγωγής μυδιού της χώρας! Η περιοχή οργανωμένης ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών Μακρύγιαλου απλώνεται σε μια θαλάσσια έκταση άνω των 12.000 στρεμμάτων και παράγει 12.000 τόνους μυδιών ετησίως. Ποσότητα αλλά και ποιότητα: οι εκβολές του Αλιάκμονα (και βορειότερα των ποταμών Λουδία και Αξιού), τα θαλάσσια ρεύματα, το πλαγκτόν, η θερμοκρασία και η αλατότητα των νερών διασφαλίζουν στα μύδια υψηλή ποιότητα αλλά και μέγεθος.

Στις αλυκές του Κίτρους

Μέχρι πάντως να φτάσουν στο πιάτο σου (αν και πάνω από το 90% της παραγωγής φεύγει κατευθείαν για το εξωτερικό), τα μύδια αναπτύσσονται σε θαλάσσια χωράφια με ένα σύστημα πλωτής καλλιέργειας, σε βαρέλια που σχηματίζουν θαλάσσιους διαδρόμους στοιχισμένους σαν σε παρέλαση. Τίποτα από αυτά μπορεί να μην ήταν εφικτό χωρίς τον Αλιάκμονα. Το Δέλτα που σχηματίζει ο πιο μακρύς ποταμός της Ελλάδας είναι ένας ανυπολόγιστης σημασίας υγροβιότοπος, όπου ζουν εκατοντάδες είδη ζώων, πουλιών και ψαριών, χώρια τα φυτά που ξεπερνούν τα 500.

Πρακτικά τώρα, μπορείς να «εξερευνήσεις» την περιοχή μέσω του Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα (www.deltaxios.gr) που διοργανώνει οικοξεναγήσεις, birdwatching και εκπαιδευτικά προγράμματα, και να επισκεφτείς το Παρατηρητήριο πουλιών στη Νέα Αγαθούπολη, που διαχειρίζεται ο Φορέας.

Γραφικό στενάκι στον Κολινδρό

Λίγο νοτιότερα, στις Αλυκές του Κίτρους απλώνεται άλλη μια λιμνοθάλασσα: φοινικόπτερα, μεσογειακές χελώνες, ιαματικά λασπόλουτρα και η τρίτη μεγαλύτερη παραγωγή άλατος στη χώρα (μετά το Μεσολόγγι και την Καλλονή).


Μακεδόνες και επίσκοποι
Διαχρονικό σταυροδρόμι η Πιερία, είδε να μεγαλουργούν στα εδάφη της Μακεδόνες και Βυζαντινοί, κι όλοι κάτι άφησαν στο πέρασμά τους. Λίγα μόλις χιλιόμετρα από τις αλυκές του Κίτρους σώζεται ένα μέρος από την αρχαία πόλη της Πύδνας, κύριο εμπορικό λιμάνι του μακεδονικού βασιλείου.

Στην Πύδνα δολοφονήθηκαν η μητέρα του Αλέξανδρου, Ολυμπιάδα, εδώ έπεσε και η αυλαία του μακεδονικού βασιλείου, με την ήττα του βασιλιά Περσέα από τον Ρωμαίο Αιμίλιο Παύλο το 168 π.Χ. Κι έπειτα ήρθαν οι Βυζαντινοί, η Πύδνα μετονομάστηκε σε Κίτρος (τον 6ο αι.) και κατά τον Μεσαίωνα ήταν η πιο ακμάζουσα πολιτεία της Πιερίας.

Απομεινάρια της βυζαντινής εποχής βρίσκεις σήμερα και στις Λουλουδιές, μια τοποθεσία πολύ κοντά στο σύγχρονο χωριό Κίτρος, με υποδειγματική σήμανση για αρχαιολογικό χώρο (καφετιές ταμπέλες σε καθοδηγούν επακριβώς από την έξοδο της εθνικής μέχρι την είσοδο).

Θα δεις ερείπια του επισκοπικού μεγάρου, ψηφιδωτά του 4ου αι., και καμαροσκεπείς τάφους: δύο από αυτούς διασώζουν εντυπωσιακές τοιχογραφίες με έντονα χρώματα και μία επιγραφή σε μεγαλογράμματη γραφή από τους ψαλμούς του Δαβίδ. Ευρήματα από την περιοχή θα εκτεθούν για πρώτη φορά το 2015 στο ολοκαίνουριο Αρχαιολογικό Μουσείο Μακρύγιαλου. Και ο Ζορμπάς; Ο Αλέξης (κατά κόσμον Γεώργιος) Ζορμπάς γεννήθηκε στον Κολινδρό, την ωραία κωμόπολη της Βόρειας Πιερίας.

Κατάγραφος τάφος στις Λουλουδιές

Θα κάνεις λοιπόν μια βόλτα στα στενά της γενέτειράς του, εδώ κι εκεί θα ανακαλύψεις κάποια παλιά αρχοντόσπιτα, ένα από αυτά μάλιστα στεγάζει ένα όμορφο λαογραφικό και ιστορικό μουσείο όπου παρουσιάζεται η ζωή στον παλιό Κολινδρό και στην ευρύτερη Μακεδονία (23533 50220).

Μη φύγεις από τον Κολινδρό πριν δοκιμάσεις τους (περιζήτητους!) λουκουμάδες του Χρήστου Τσιμτσιούδα, στην κεντρική πλατεία, δίπλα στο δημαρχείο. Για το τέλος, αξίζει να αφιερώσεις μια επίσκεψη στο Αιγίνιο, έδρα του νυν Δήμου Πύδνας-Κολινδρού, για να δεις τις δύο παλιές εκκλησίες της πόλης, τη Θεοτόκο (15ος αι.) και τον Αγιο Αθανάσιο (17ος αι.) με τις εξαιρετικές αγιογραφίες.

Κείμενο: Γιάννης Μαντάς
Φωτογραφίες: Ηρακλής Μήλας