Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1496: Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι δοκιμάζει ανεπιτυχώς να πετάξει με ιπτάμενη μηχανή.

1521: Ο Πάπας Λέων Ι΄ αφορίζει τον Γερμανό θεολόγο Μαρτίνο Λούθηρο με την παπική βούλα «Decet Romanum Pontificem», κλιμακώνοντας τη ρήξη με τη Ρώμη. Ο αφορισμός έρχεται ως απάντηση στην άρνηση του Λούθηρου να ανακαλέσει τις θέσεις του περί συγχωροχαρτιών και παπικής εξουσίας και σηματοδοτεί το οριστικό σχίσμα που οδηγεί στη Μεταρρύθμιση, αλλάζοντας ριζικά τον θρησκευτικό και πολιτικό χάρτη της Ευρώπης.

1806: Ο Κωνσταντίνος Υψηλάντης ανακηρύσσεται από τον λαό της Μολδοβλαχίας ανεξάρτητος ηγεμών, αμφισβητώντας ανοιχτά την εξουσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην περιοχή.

Σε αντίποινα, ο σουλτάνος διατάζει τον αποκεφαλισμό του πατέρα του, Αλέξανδρου Υψηλάντη ο οποίος, στα 80 του χρόνια, υφίσταται φρικτά βασανιστήρια πριν την εκτέλεσή του. Το γεγονός αυτό οξύνει ακόμη περισσότερο την ένταση μεταξύ των Ελλήνων προκρίτων και της οθωμανικής διοίκησης, τροφοδοτώντας το υπόβαθρο οργής που θα οδηγήσει λίγα χρόνια αργότερα στην Ελληνική Επανάσταση.

1871: Ο Χένρι Μπράντλεϊ κατοχυρώνει στις Ηνωμένες Πολιτείες ευρεσιτεχνία για τη μαργαρίνη, ένα νέο βιομηχανικό υποκατάστατο βουτύρου από ζωικά λίπη και φυτικά έλαια. Το φθηνότερο αυτό άλειμμα διαδίδεται γρήγορα στα λαϊκά στρώματα των πόλεων, προκαλεί έντονο ανταγωνισμό με τους παραγωγούς βουτύρου και εξελίσσεται σε χαρακτηριστικό προϊόν της μαζικής διατροφής του 19ου και 20ού αιώνα.

1887: Οι οπαδοί του Χαρίλαου Τρικούπη πραγματοποιούν την πρώτη μεγάλη προεκλογική συγκέντρωση στην ιστορία της Πλατείας Συντάγματος. Περισσότερα από 10.000 άτομα συγκεντρώνονται στην πλατεία για να επευφημήσουν τον αρχηγό τους, ενόψει των εκλογών της 4ης Ιανουαρίου, θέτοντας τις βάσεις για τη μαζική πολιτική συμμετοχή στις δημόσιες συγκεντρώσεις.

1888: Ο Αμερικανός, Μάρβιν Στόουν, πατεντάρει το καλαμάκι.

1905: Λαμβάνει χώρα η πρώτη κλήρωση του Λαχείου του Στόλου στο Ζάππειο.

1910: Στη Γερμανία, το συνέδριο των Σοσιαλδημοκρατών απαιτεί να δοθεί ψήφος στις γυναίκες.

1914: Οι πρεσβευτές των Δυνάμεων της Τριπλής Συμμαχίας επιδίδουν την απάντησή τους σχετικά με τα νησιά του Αιγαίου. Θα κατακυρωθούν υπέρ της Ελλάδας, εκτός από την Ίμβρο και την Τένεδο.

1919: Η ελληνική κυβέρνηση αποδέχεται πρόταση του Γάλλου πρωθυπουργού, Ζορζ Κλεμανσό, να σταλούν ελληνικές δυνάμεις στη Ρωσία, στο πλαίσιο της επέμβασης των συμμάχων της Αντάντ εναντίον του Κόκκινου Στρατού.

1924: Ανακαλύπτεται η σαρκοφάγος του Φαραώ Τουτανχαμών, από το Βρετανό αιγυπτιολόγο, Χάουαρντ Κάρτερ.

1925: Ο Μπενίτο Μουσολίνι ανακοινώνει ότι καταλαμβάνει δικτατορικά την εξουσία στην Ιταλία.

1926: Ένας νέος χορός, το τσάρλεστον, ξετρελαίνει τους Παριζιάνους.

1938: Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Φραγκλίνος Ρούζβελτ ιδρύει το National Foundation for Infantile Paralysis, που θα μείνει γνωστό ως «March of Dimes», εγκαινιάζοντας μια πρωτοφανή εκστρατεία μαζικής χρηματοδότησης κατά της πολιομυελίτιδας. Ο ίδιος, πάσχοντας από τη νόσο, κινητοποιεί εκατομμύρια Αμερικανούς να συνεισφέρουν μικρά ποσά, μετατρέποντας τη φιλανθρωπία σε λαϊκό κίνημα. Η πρωτοβουλία θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην έρευνα και στην ανάπτυξη των εμβολίων Σολκ και Σέιμπιν, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην εξάλειψη της πολιομυελίτιδας σε μεγάλο μέρος του κόσμου.

1945: Ο στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας αναλαμβάνει πρωθυπουργός, επικεφαλής της κυβέρνησης κατευνασμού, όπως θα ονομαστεί. Θα παραμείνει συνολικά 94 μέρες, πετυχαίνοντας την υπογραφή της Συνθήκης της Βάρκιζας.

Καρναβαλιστές στην Ελβετία σατιρίζουν το επεισόδιο της προηγούμενης μέρας στην Όπερα της Ρώμης, όταν η σοπράνο Μαρία Κάλλας διέκοψε την «Norma» μετά την πρώτη πράξη, λέγοντας ότι είναι άρρωστη, γεγονός που προκάλεσε τεράστιο θόρυβο (3 Ιανουαρίου 1958 | AP Photo)

1961: Οι ΗΠΑ διακόπτουν τις διπλωματικές και προξενικές σχέσεις με την Κούβα.

1962: Εγκαινιάζεται το γήπεδο της Νέας Φιλαδέλφειας με τον αγώνα ΑΕΚ – Μπαρτσελόνα (0-6) μπροστά σε 38.000 θεατές, ανάμεσα στους οποίους είναι ο πρωθυπουργός της Ελλάδος Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ισπανός πρίγκιπας και μετέπειτα βασιλιάς, Χουάν Κάρλος. Το κόστος των εισιτηρίων είναι 40 δραχμές το απλό και 60 δραχμές το αριθμημένο. Θα κατεδαφισθεί 41 χρόνια αργότερα.

1969: Κατασχονται περίπου 300.000 αντίτυπα του δίσκου «Two Virgins» του Τζον Λένον, επειδή στο εξώφυλλο απεικονίζονται γυμνοί ο ίδιος και η Γιόκο Όνο, αγκαλιασμένοι σε μια ωμή, καθόλου «γυαλισμένη» φωτογραφία. Οι τελωνειακές και αστυνομικές αρχές σε ΗΠΑ και Ευρώπη θεωρούν το εξώφυλλο πορνογραφικό και μπλοκάρουν τη διανομή, σε μια υπόθεση που αποκαλύπτει τη σύγκρουση ανάμεσα στην κουλτούρα της ροκ πρωτοπορίας και τις συντηρητικές ηθικές νόρμες της εποχής. Η λογοκρισία γύρω από τον δίσκο ενισχύει ακόμη περισσότερο το προφίλ του ζευγαριού ως καλλιτεχνών–προβοκατόρων που δοκιμάζουν συνεχώς τα όρια της κοινωνίας.

1977: Ιδρύεται στο Κουπερτίνο της Καλιφόρνια η Apple Computer από τους Στιβ Τζομπς, Στιβ Βόζνιακ και Μάικ Μαρκούλα Τζούνιορ. Η σύσταση της εταιρείας έρχεται μετά την επιτυχία του Apple II και σηματοδοτεί τη μετάβαση από ένα γκαράζ καινοτομίας σε μια οργανωμένη επιχείρηση τεχνολογίας, με όραμα τον προσωπικό υπολογιστή για τον μέσο άνθρωπο. Η Apple θα εξελιχθεί τις επόμενες δεκαετίες σε μία από τις πιο επιδραστικές εταιρείες στον κόσμο, αλλάζοντας ριζικά την τεχνολογία, το design και την καθημερινή σχέση των ανθρώπων με τους υπολογιστές.

1980: Εφαρμόζεται στην Ελλάδα η πενθήμερη εργασία στο Δημόσιο τομέα.

2001: H Χίλαρι Ρόνταμ Κλίντον ορκίστηκε γερουσιαστής των ΗΠΑ από τη Νέα Υόρκη, έχοντας γίνει η πρώτη πρώτη κυρία στην ιστορία των ΗΠΑ που λαμβάνει αιρετό αξίωμα.

2004: Η πτήση 604 της Flash Airlines συντρίβεται στην Ερυθρά Θάλασσα λίγο μετά την απογείωση, με 148 νεκρούς.

2009: Κυκλοφορεί το Bitcoin, το πρώτο αποκεντρωμένο ψηφιακό νόμισμα, το οποίο δημιουργείται από ένα άτομο ή ομάδα υπό το ψευδώνυμο Satoshi Nakamoto. Η καινοτομία αυτή εισάγει την τεχνολογία blockchain, θέτοντας τα θεμέλια για μια νέα εποχή στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές και την παγκόσμια οικονομία.

2015: Συλλαμβάνεται ο Χριστόδουλος Ξηρός, μέλος της τρομοκρατικής οργάνωσης «17 Νοέμβρη», έπειτα από έναν χρόνο φυγής, όταν δεν επέστρεψε από άδεια στις φυλακές Κορυδαλλού. Εντοπίζεται σε γιάφκα στην Ανατολική Αττική, με πλαστή ταυτότητα και οπλισμό, σε οργανωμένο διαμέρισμα–ορμητήριο όπου, σύμφωνα με τις αρχές, προετοιμάζονταν νέες επιθέσεις. Η κινηματογραφική σύλληψή του βάζει τέλος στη φυγοδικία του και θεωρείται κομβικό χτύπημα στην εγχώρια τρομοκρατία, κλείνοντας ουσιαστικά τον κύκλο της «17Ν» στη Μεταπολίτευση.

2022: Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων εγκρίνει τη χρήση του εμβολίου COVID-19 της Pfizer-BioNTech ως αναμνηστική δόση για παιδιά ηλικίας 12 έως 15 ετών, αποτελώντας το πρώτο εμβόλιο παγκοσμίως που εγκρίνεται ως αναμνηστική δόση για αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Γεννήσεις

1892 – Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν (J. R. R. Tolkien), Βρετανός συγγραφέας και φιλόλογος, από τους θεμελιωτές της σύγχρονης επικής φαντασίας. Δημιούργησε έναν ολόκληρο μυθολογικό κόσμο στη Μέση Γη, με έργα όπως «Χόμπιτ» και «Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών», που άλλαξαν το είδος και γέννησαν αμέτρητους μιμητές. Ως ακαδημαϊκός ασχολήθηκε βαθιά με την αγγλοσαξονική γλώσσα και τα μεσαιωνικά έπη, κάτι που αποτυπώνεται στη γλωσσική ακρίβεια και το βάθος του σύμπαντός του.

1929 – Σέρτζιο Λεόνε (Sergio Leone), Ιταλός σκηνοθέτης και σεναριογράφος, ο άνθρωπος που καθιέρωσε τα σπαγγέτι γουέστερν και άλλαξε για πάντα τη γλώσσα του είδους. Με την «τριλογία των δολαρίων» απογείωσε τον Κλιντ Ίστγουντ, ενώ το «Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος» έγινε σημείο αναφοράς για το σινεμά. Οι μακρές σιωπές, τα κοντινά πλάνα και η συνεργασία του με τον Ένιο Μορικόνε άφησαν τεράστια επιρροή.

1956 – Μελ Γκίμπσον (Mel Gibson), Αμερικανός ηθοποιός και σκηνοθέτης, από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του Χόλιγουντ από τη δεκαετία του 1980 και μετά. Καθιερώθηκε με τις σειρές ταινιών «Mad Max» και «Lethal Weapon», συνδυάζοντας δράση και έντονη σκηνική παρουσία. Ως σκηνοθέτης γνώρισε τεράστια επιτυχία με το «Braveheart», που του χάρισε Όσκαρ, ενώ προκάλεσε διεθνείς συζητήσεις με το «The Passion of the Christ», μία από τις πιο εμπορικές θρησκευτικές ταινίες.

1969 – Μίχαελ Σουμάχερ (Michael Schumacher), Γερμανός οδηγός αγώνων και επτά φορές παγκόσμιος πρωταθλητής της Formula 1, που σφράγισε μια ολόκληρη εποχή με τη συνέπειά του και την κυριαρχία του, ιδιαίτερα με τη Ferrari. Έσπασε ρεκόρ νικών και βάθρων και ανέβασε τον πήχη της προετοιμασίας στο άθλημα. Το 2013 τραυματίστηκε σοβαρά σε ατύχημα στο σκι, με αποτέλεσμα μακρά περίοδο αποκατάστασης, ενώ έκτοτε έχουν δημοσιοποιηθεί ελάχιστες επίσημες πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας του.

Θάνατοι

1911 – Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Έλληνας συγγραφέας, κορυφαία μορφή της νεοελληνικής λογοτεχνίας και γνωστός ως ο «Άγιος των ελληνικών γραμμάτων». Με έργα όπως «Η Φόνισσα», αποτύπωσε με μοναδική γλωσσική δύναμη τον κόσμο της ελληνικής επαρχίας, τη φτώχεια, την πίστη και τα ηθικά αδιέξοδα της κοινωνίας. Η γραφή του, βαθιά ανθρωποκεντρική και ποιητική, παραμένει διαχρονική και επιδραστική.

1951 – Γεώργιος Δροσίνης (Georgios Drosinis), Έλληνας ποιητής, πεζογράφος, δημοσιογράφος και λόγιος, από τους συνιδρυτές της Νέας Αθηναϊκής Σχολής. Συνέβαλε στην καθιέρωση της δημοτικής και στην ανανέωση της νεοελληνικής λογοτεχνίας, με έργα που αγαπήθηκαν για την καθαρή εικόνα και την ελληνική θεματολογία τους. Υπηρέτησε σε θέσεις του Υπουργείου Παιδείας, προώθησε εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και έγινε από τα πρώτα μέλη της Ακαδημίας Αθηνών.

Εορτολόγιο

Γενοβέφα, Γενεβιέβη